Impressie Kandinsky retraite 22-26 april 2017 aan het Bauhaus in Dessau onder leiding van Loucas van den Berg

    Waarnemen, tekenen en creëren door oefeningen
    met een meditatieve transformerende inslag

    Wat is een kunstzinnig proces? Hoe leren we kunstzinnig denken
    en wat te doen wanneer we niet creatief zijn?

    Kunstzinnig proces

    Ik weet niet wat het wordt, ik deel niets in, ik begin met chaos – Kandinsky

    De kunstretraite aan het Bauhaus is door Loucas speciaal ontworpen om kunstzinnig te leren denken en waarnemen. Wat is een kunstzinnig proces en hoe kunnen we creatief omgaan met blokkades.

    Creatie gaat vaak over resultaat en veel minder over het proces. Dat is de reden dat veel mensen niet eens beginnen aan het maken van iets. De oordelen die ze hebben of door anderen worden opgelegd gaan voorbij aan het feit dat creëren een onderzoeksproces is. De cursisten hebben deze dagen intensief gewerkt uit het boek van Loucas: Kandinsky en het opbloeien van de vrije geest. De visie, oefeningen en meditaties van een spirituele schilder. Het is gebaseerd op het niet eerder gepubliceerde originele lesmateriaal dat Kandinsky aan zijn studenten gaf in de tijd dat hij doceerde aan het Bauhaus, van 1922 tot 1931.

    book-kandinsky-ameg

    Boek Kandinsky en het opbloeien van de vrije geest.

    In zijn kunsttrajecten en kunstretraites is het door Loucas geschreven boek Kandinsky en het opbloeien van de vrije geest. De visie, oefeningen en meditaties van een spirituele schilder onderdeel van het lesmateriaal.

    Waarnemingsoefeningen

    Ik kies de vorm niet, de vorm kiest zich in mij – Paul Klee

    Deze retraite paste Loucas waarnemingsoefeningen toe waarin hij werkte met tegenstellingen om alle aspecten van je onderwerp te leren waarnemen en tekenen. De hoop en wanhoop, onrust en vrede, vreugde en verdriet, zwijgen en schreeuwen, warmte en koude. Het gaat daarbij niet om precisie maar om loskomen van de vorm.

    Joseph Beuys en de innerlijke noodzaak

    In deze retraite werd ook een verbinding gelegd met de kunstenaar Joseph Beuys. Beuys is in deze tijd verder gegaan met het idee van de innerlijke noodzaak. Hij zegt: ‘ik ga niet zomaar achter mijn tekentafel zitten. Ik luister en wacht en als ik iets maak kan het ook misgaan. En in die mislukking zit dan weer een aanwijzing. Het gaat niet om de stijl, het gaat om levend materiaal.’

    Kracht van de niet-creatie

    Mijn kunst is een levensbeschouwing – Kandinsky

    In deze kunstretraite heeft Loucas ook een checklist met 14 punten gegeven voor de momenten en periodes in ons leven dat we voor ons gevoel niet creatief zijn. Het niet creatief voelen en niet creatief zijn wordt niet gezien als deel van een kunstzinnig proces. De 14 punten helpen je om in de spiegel te kijken en in beweging te komen. In deze checklist is onder meer aandacht voor omgaan met chaos en moeilijkheden, het niet vergelijken met anderen, geen grenzen en voorwaarden stellen en accepteren dat je ook niet-creaties kan maken, een waardevol zijspoor kan inslaan. Het bleek in de retraite als een bom in te slaan en maakte niet eerder gebruikt vermogen en energie vrij.

    Rondleiding door het Bauhaus
    en de ateliers van Kandinsky en Klee

    In deze retraite heeft Loucas de cursisten rondgeleid in het Bauhaus als ook in de atelierhuizen van Kandinsky en Klee. Het Bauhaus is door Walter Gropius gebouwd in 1923-1924 in de stijl van het modernisme waarin strakke lijnen, ruimte, licht en rust tot uiting kwamen in glas, staal en beton.

    Het Bauhaus is geen kunstacademie maar een onderzoekplaats, een vrij werkverband waarin de synthese van de kunsten werd nagestreefd met de nadruk op het nieuwe bouwen, de architectuur en de toegepaste kunsten ten behoeve van de industrie.

    Presentatie kunstprocessen

    De retraite werd afgesloten met de presentatie van de kunstprocessen van de deelnemers die aansloten bij deze week van onderzoek. Het ging hierbij niet om een oordeel maar om het waarnemen van de ontstane intentie, ontwikkeling en vitaliteit die door de oefeningen en waarnemingen was vrijgemaakt. Sommigen hadden op papier gewerkt, anderen hadden 3D modellen gemaakt van nieuwe woonontwerpen en er waren presentaties van theatrale vormen en monologen.

    Eén van de enthousiaste reacties: ‘In het kunstzinnig creëren werden deze week blokkades en oude patronen glashelder zichtbaar. Om verder te komen moest ik er doorheen. Dit is voor mij de kracht van deze kunstretraite: niet wachten met het praktisch toepassen van opgedane inzichten tot na de retraite maar deze al tijdens de retraite direct verwerken in een kunstzinnig proces. Dit maakte steeds meer creatieve energie vrij. Bijzonder om te ervaren hoe vrije kunst en innerlijke transformatie samengaan.’

    AMEG